Karakitap Nokta Net

10. Gazel /6

Gamze tiğin çekdi ol mah olma gafil ey gönül
Kim mukarrerdür bugün olmak sana şiven mana

Çevirisi:

O ay gibi güzel, yan bakış kılıcını çekti ey gönül, gafil olma.
Bu gün muhakkak sen öleceksin, ben de sana ağlayacağım.


Açıklaması:

Gamze, yan bakış; kaş,göz ve kirpiğin müşterek hareketleridir ki, aşıkta ma'nayı öldürür. Yani gönlü öldürür, canı değil. Yalnız göz bile insanı masivaya çeker, ma'nasını öldürür. Gamze ise bütün öldürücü aletleri temsil eder.

Ey gönül, o Allah'ın güzelliğini aksettiren güzel, seni masivaya çekmek için bütün öldürücü aletleri sana tecvih etmiş. "kaş: yay, kirpik: ok, göz: katil." Aklını başına al zira bu gün sen öleceksin, ben de manevi idrak merkezim olan, beni vahdete, fenafillaha götürecek olan gönlüm öldü diye sana ağlayacağım.



Yazar: Prof. Dr. Ali Nihat TARLAN
Kitap: Fuzuli Divan Şerhi

260. Gazel

Geceler ta halüne gerdun temaşa etmedi
Terk edüp bi-dadını bir mihr peyda etmedi

Çeviri:

Felek Geceleri benim ne halde olduğumu görmedikçe zulmünü terkedip, bir muhabbet meydana getirmedi

Açıklama:

Felek, geceleri şairin ne halde olduğunu görüyor, o kadar zalim olduğu halde yine acıyıp, zulmünü terk edip, bir muhabbet meydana getiriyor.

Mihr, hem sevgi, hem güneş ma'nasınadır. Her sabah güneşin doğmasına sebep şairin geceleri çektiği ıstıraptır.

44.Gazel/ 4

Çü  yok ışk ateşi bir şu'le çekse takatün ey ney
Baş ağrıtma dem-i ışk urma ancak nale-i zar et

Çevirisi:

Ey Ney, mademki aşk ateşi bir alev çekse sen buna dayanamazsın, yanarsın.
Öyle ise aşktan bahsediyorum diye baş ağrıtma, sade ağla ve inle.

Açıklaması:

Ney aşktan bahseder. Ney insandır ve aşktan bahseden, esrar-ı kainatı ifşa eden bir sazdır. Aşk ateşinin bir alevine dayanamaz,yanar.Çünkü sazdan yapılmıştır. Hakikatta alevden yanar.

Şair, neyin bile aşk ateşinden bahsedemeyeceğini söylüyor ki, o ateşin nasıl bir alev olduğunu anlatmak istiyor.

Mevlana Mesnevisinin başında ney'in aşktan, ayrılıktan nasıl bahsettiğini uzun uzun anlatır. Fuzuli bunu kafi görmüyor.